Appreciative Inquiry

Doel: Veranderen vanuit wat wel goed gaat binnen je bedrijf

Achtergrond van het model

Bij veranderprocessen wordt vaak gekeken naar problemen en hoe deze opgelost kunnen worden. Verandering begint dan met vragen over stress, motivatie of slechte samenwerking. Hierdoor komt de aandacht vooral te liggen op wat niet goed gaat.

Om dit te voorkomen is Appreciative Inquiry ontwikkeld. Dit wordt ook wel waarderend onderzoek genoemd. Deze manier van veranderen gaat uit van wat wel goed werkt. Het uitgangspunt is dat een organisatie zich positief ontwikkelt wanneer mensen samen onderzoeken wat werkt en waar successen liggen. Vanuit deze successen wordt gekeken hoe de toekomst verder kan worden opgebouwd.

Bij deze aanpak worden alleen positief geformuleerde vragen gesteld. Een vraag kan bijvoorbeeld gaan over het krijgen van tevreden en terugkerende klanten. Er wordt nooit gestart met een probleemvraag zoals het verminderen van ontevreden klanten. De aanpak is sterk gericht op ontwikkeling. Tijdens het proces wordt steeds bijgestuurd op basis van wat in eerdere stappen is geleerd.

Toepassing appreciative inquiry

Waarderend onderzoek is gebaseerd op vijf principes. Deze principes laten zien hoe veranderen volgens deze methode werkt.

Het constructionistische principe
Mensen en organisaties kunnen veranderen doordat zij samen nieuwe beelden van de toekomst maken. De manier waarop mensen denken en praten over de organisatie bepaalt hoe deze zich ontwikkelt.

Het simultaniteitsprincipe
Verandering begint op het moment dat de eerste vraag wordt gesteld. Onderzoek en verandering lopen daarom altijd tegelijk.

Het poëtische principe
Een organisatie is te vergelijken met een open boek. Alle medewerkers schrijven samen mee aan hoe de organisatie zich ontwikkelt.

Het anticipatoire principe
Een beeld van de toekomst gaat altijd vooraf aan echte verandering. Wat mensen voor zich zien, bepaalt wat zij gaan doen.

Het positieve principe
Hoe positiever de vraag, hoe positiever de uitkomsten. Hoe groter de betrokkenheid van mensen, hoe sterker en duurzamer de verandering zal zijn.

De eerste stap bij waarderend onderzoek is het bepalen van het kernthema. Dit wordt ook wel het affirmative topic genoemd. Het kernthema moet altijd positief worden geformuleerd. Het mag dus niet gaan over het verminderen van klachten. Vaak is begeleiding nodig om een probleem om te zetten naar een positieve formulering. Dit kan door te vragen wat zichtbaar is als het probleem is opgelost en dit positief te beschrijven.

Onderzoek

Na het vaststellen van het kernthema start het waarderend onderzoek. Dit bestaat uit vier fasen.

Discovery verwonderen

In deze fase wordt gezocht naar de positieve kern van het kernthema. Betrokkenen delen hun beste ervaringen die hiermee te maken hebben. Door deze gesprekken komen de bouwstenen voor succes naar boven. Medewerkers krijgen een gedeeld beeld van wat de organisatie kan. Dit vergroot het zelfvertrouwen en de verbinding binnen de organisatie.

Dream verbeelden

In deze fase wordt gekeken naar de gewenste toekomst. Mensen denken na over hoe de organisatie er in de toekomst uit kan zien. Door deze toekomstbeelden te delen met verhalen, beelden of andere vormen, komt de toekomst tot leven. Dit stimuleert creatief denken en nieuwe mogelijkheden.

Design vormgeven

In deze fase wordt bepaald waar de organisatie binnen een bepaalde periode wil staan. De toekomstbeelden uit de droomfase worden concreter gemaakt. Er wordt gekeken hoe deze toekomst eruitziet en welke keuzes daarbij horen. Hierbij kan ook gebruik worden gemaakt van design thinking.

Destiny verwerkelijken

In de laatste fase wordt de uitvoering voorbereid. Er wordt een planning gemaakt met middelen en budgetten. Er wordt vastgesteld welke acties en projecten nodig zijn om het doel te bereiken. Ook wordt bepaald wie waarvoor verantwoordelijk is.

Resultaat van het model

Waarderend onderzoek gaat uit van de positieve kracht van een organisatie. Deze positieve benadering werkt motiverend en versterkt betrokkenheid. De verandering stopt niet bij het oplossen van een probleem, maar blijft leiden tot verdere ontwikkeling en vernieuwing.

Aandachtsgebieden appreciative inquiry

Veranderen draait om menselijk gedrag en is daarom niet volledig te plannen. Het is geen technisch proces zoals het bouwen van een huis. Ook waarderend onderzoek kan dit niet volledig sturen. De ontwikkeling ligt bij de mensen zelf.

Medewerkers moeten goed om kunnen gaan met deze manier van werken. Het vraagt veel zelfstandigheid, inzet en samenwerking. Dit maakt het proces intensief en kan leiden tot hogere kosten.

Waarderend onderzoek gaat niet over goed of fout. Het gaat over energie, betrokkenheid en verbinding tussen mensen die samenwerken.

Auteur: David Cooperrider

Jaar ontwikkeld: 1986

Ook bekend als: Appreciative Inquiry, (Positief) Waarderend Onderzoek, De 5V methode

Literatuur

1. Cooperrider, D. L., Whitney, D., & Stavros, J. M. (2008). Appreciative Inquiry Handbook For Leaders of Change (2nd ed.). Brunswick, USA: Crown Custom Publishing.