Sturen op eigen regie van werknemers op gezondheid

Doel: motiveren om ook op het gebied van gezondheid zelf verantwoordelijkheid te nemen

Achtergrond van het model

Organisaties kijken steeds vaker hoe zij hun medewerkers duurzaam kunnen inzetten. Wanneer medewerkers ziek worden of vertrekken, ontstaat er meestal een gat dat door iemand anders moet worden ingevuld, vaak met minder kwaliteit. Daarom is het belangrijk dat organisaties hun medewerkers gezond en vitaal houden, zodat de primaire processen goed blijven verlopen. Werkgevers letten daarbij op bewegen, roken, alcohol, voeding en ontspanning (BRAVO). De aandacht verschuift van ziekteverzuim naar het voorkomen van ziekteverzuim.

Daarnaast werken mensen langer door door de vergrijzing van de bevolking. Het is daarom belangrijk dat medewerkers gezond hun werk kunnen blijven doen. Gezondheid is niet alleen de verantwoordelijkheid van de organisatie, maar ook van de medewerker zelf. Organisaties ondersteunen medewerkers om meer regie te nemen over hun eigen gezondheid.

Toepassing Sturen op eigen regie van werknemers op gezondheid

De eigen regie van werknemers wordt beïnvloed door vermogen en houding op individueel niveau. Dit vormt de linkerkant van het model. Daarnaast spelen faciliteiten en cultuur op organisatieniveau een rol. Dit is de rechterkant van het model.

Er zijn zichtbare en niet zichtbare factoren die samen bepalen of medewerkers in staat zijn de regie over hun gezondheid en vitaliteit te nemen. Hieruit ontstaan vier kwadranten: vermogen en houding op individueel niveau en cultuur en faciliteiten op organisatieniveau.

Binnen het model zijn er zeven aspecten die gezondheid bevorderen of belemmeren. Drie aspecten horen bij de organisatie en vier bij de medewerker.

Vermogen: Ik kan

Een eerste vraag bij gedragsverandering is of iemand het wel kan. Met andere woorden, is iemand in staat om nieuw gedrag te laten zien? Mensen kijken naar hun eigen capaciteiten en of zij fysiek en mentaal sterk genoeg zijn. Hoe hoger de mate van zelfeffectiviteit, hoe groter de motivatie om deel te nemen aan een gezondheidsprogramma.

Houding: Ik ben bewust

Het gaat hier om het bewustzijn van gezond gedrag en het belang daarvan. Mensen veranderen hun gedrag wanneer zij het verband zien met hun gezondheid. Angst voor negatieve gevolgen en hoop op verbetering spelen hierbij een rol. Wanneer de voordelen groter lijken dan de nadelen, zijn mensen eerder bereid hun gedrag aan te passen.

Houding: Ik wil

Dit gaat over intrinsieke motivatie. Zonder intrinsieke motivatie verdiepen medewerkers zich niet in een gezondere leefstijl. Intrinsieke motivatie is dus nodig om gezond te leven en te werken.

Houding: Ik durf

Medewerkers die durven, zijn vaak proactief en nemen initiatief. Zij kijken naar de kans op verbetering en zetten stappen om gezonder te leven. Zij wachten niet af, maar ondernemen actie.

Cultuur: Ik mag

Gedrag wordt beïnvloed door sociale normen en steun van anderen. Binnen de organisatiecultuur moet duidelijk zijn dat gezond gedrag wordt geaccepteerd. Wanneer dit zo is, durven medewerkers eerder stappen te zetten om hun gezondheid te verbeteren.

Faciliteiten: Ik ben geïnformeerd

Gezond gedrag hangt niet alleen af van medewerkers. Werkgevers spelen een belangrijke rol door mogelijkheden aan te bieden. Medewerkers moeten wel weten welke activiteiten er zijn en hoe zij daarvan gebruik kunnen maken.

Voor de organisatie is het belangrijk dat alle medewerkers weten welke maatregelen er zijn en of zij daar gebruik van willen maken.

Faciliteiten: Ik krijg mogelijkheden

Veel bedrijven bieden programma’s aan om de gezondheid van medewerkers te verbeteren. Deze programma’s dragen bij aan een betere leefstijl, hogere productiviteit en minder ziekteverzuim. De effecten zijn vaak positief, maar de deelname blijft meestal beperkt. Deelnemers zijn over het algemeen wel tevreden.

Resultaat van het model

Medewerkers die beter in hun vel zitten en deelnemen aan gezondheidsprogramma’s zijn gemotiveerder in hun werk. Zij ervaren zelf de voordelen van deze programma’s. Dit leidt tot hogere productiviteit en betere samenwerking.

Aandachtsgebieden: Sturen op eigen regie van werknemers op gezondheid

Gezondheidsprogramma’s zijn belangrijk, maar het aantal deelnemers blijft vaak laag. Werkgevers die deelname willen vergroten, doen er goed aan de programma’s aan te laten sluiten bij de individuele beleving van medewerkers. Alleen communiceren is niet genoeg. Leidinggevenden moeten hierin actief optreden. Het beste resultaat wordt bereikt wanneer gezondheidsprogramma’s onderdeel zijn van de organisatiecultuur.

Auteur: Vuuren, T van., Lub, M., Marcelissen, F.

Jaar ontwikkeld: 2016

Literatuur

Vuuren, T., Lub, M., Marcelissen, F., (2016), Sturen op eigen regie van werknemers op eigen gezondheid, Tijdschrift voor HRM, 9-2016

Van Vuuren, T., Smit, A. & Wolswijk A. (2016) Daadwerkelijk werk maken van gezamenlijke verantwoordelijkheid voor duurzame inzetbaarheid in de VVT. Waarom nemen werkgevers én werknemers verantwoordelijkheid voor investeren in duurzame inzetbaarheid? Onderzoek in opdracht van de Stichting Arbeidsmarkten Opleidingsbeleid Verpleeg-, Verzorgingshuizen en Thuiszorg (A+O VVT), Heerlen: Loyalis Kennis & Consult.