Innovatieradar

Doel: Kansen vinden door innovaties

Achtergrond van het model

Innovatie is een belangrijke drijfveer voor veel ondernemingen om op lange termijn te kunnen blijven bestaan. Dit komt onder andere doordat afnemers gewend zijn geraakt aan vernieuwing en steeds sneller nieuwe producten en diensten verwachten. Concurrenten spelen hierop in door regelmatig nieuwe producten en diensten op de markt te brengen. Bestaande producten en diensten worden door klanten al snel als verouderd gezien en nieuwe oplossingen worden verwacht.

Managers van grote organisaties geven steeds vaker aan dat innovatie een belangrijk speerpunt is om te kunnen overleven. Tegelijk bestaan er veel verschillende omschrijvingen en definities van innovatie. Ook het concreet maken en invoeren van innovatie binnen de organisatie blijkt in de praktijk lastig.

De innovatieradar helpt ondernemingen om vanuit verschillende onderwerpen naar innovatie te kijken en nieuwe toegevoegde waarde te creëren voor afnemers.

Toepassing innovatieradar

De innovatieradar biedt ondernemingen een manier om onderwerpen en hun onderlinge samenhang te bekijken die belangrijk zijn voor innovatie. De radar bestaat uit vier hoofdinvalshoeken.

• De producten en diensten die de onderneming aan klanten aanbiedt.
• De afnemers die de onderneming bedient.
• De processen die de onderneming hiervoor inzet.
• De kanalen die worden gebruikt om producten en diensten op de markt te brengen.

Tussen deze vier hoofdinvalshoeken zijn acht dimensies geplaatst, waardoor de radar in totaal uit twaalf dimensies bestaat. Voor elk innovatie idee worden alle twaalf dimensies beoordeeld en weergegeven in de radar. De dimensies die in de figuur worden getoond, worden hieronder met de klok mee toegelicht.

Aanbod (wat)

Innovatie binnen deze dimensie betekent het op de markt brengen van nieuwe producten en diensten die toegevoegde waarde bieden voor afnemers. Een voorbeeld hiervan is de combinatie van bier en een thuistap.

Platform

Elk product of elke dienst kan afzonderlijk worden verkocht. Veel producten en diensten bestaan echter uit onderdelen of modules. De dimensie platform kijkt of deze onderdelen zo ontwikkeld kunnen worden dat ze in meerdere producten of diensten gebruikt kunnen worden. Hierdoor kan de onderneming met verschillende combinaties van modules nieuwe producten of diensten aanbieden en daarmee andere toegevoegde waarde voor de klant creëren.

Oplossing

Een oplossing is een combinatie van producten of diensten, services en informatie waarmee een probleem van de klant wordt opgelost. Innovatie op dit gebied ontstaat door verschillende producten en onderdelen te combineren tot een complete oplossing. Een voorbeeld hiervan is dat boeren hun tractoren met een gps systeem zelfstandig kunnen laten rijden, terwijl landarbeiders ander werk uitvoeren.

Klanten (wie)

Afnemers zijn degenen die producten en diensten afnemen om een bepaalde toegevoegde waarde te verkrijgen. Innovatie binnen deze dimensie betekent dat de onderneming nieuwe klantsegmenten bedient of nieuwe behoeften van bestaande afnemers ontdekt.

Klantervaring

Deze dimensie gaat over alles wat een afnemer hoort, ziet, voelt en ervaart bij contact met de onderneming, zowel direct als indirect. Innovatie op dit gebied betekent een verandering in de manier waarop de onderneming met de klant omgaat. De klantervaring kan bijvoorbeeld worden verbeterd door wachtkamers te voorzien van een televisie of een tafel met computers.

Toegevoegde waarde

Deze dimensie beschrijft alle vormen van opbrengsten die de onderneming ontvangt bij het leveren van toegevoegde waarde aan afnemers. Dit hoeft niet altijd geld te zijn. Het kan ook gaan om naamsbekendheid, imago of marktaandeel. Innovatie binnen deze dimensie richt zich op nieuwe prijsmodellen, extra inkomstenstromen of andere manieren om waarde terug te krijgen. Google biedt bijvoorbeeld veel diensten gratis aan, zoals e mail, agenda en opslagruimte, en ontvangt hiervoor inkomsten uit advertenties.

Proces (hoe)

De dimensie proces omvat alle activiteiten die nodig zijn om toegevoegde waarde te realiseren, te communiceren en te leveren aan afnemers. Innovatie binnen deze dimensie kan bestaan uit het verbeteren van processen, het verhogen van kwaliteit of het verkorten van doorlooptijden.

Organisatie

Deze dimensie laat zien hoe de onderneming haar processen aanstuurt en ondersteunt. Innovatie op dit gebied kan plaatsvinden door de organisatie anders in te richten, rollen anders te verdelen en taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden anders toe te wijzen.

Voorraadketen

De voorraadketen bestaat uit alle activiteiten tussen verschillende partijen die nodig zijn om goederen, diensten en informatie van de bron tot aan de afnemer te brengen. Innovatie binnen deze dimensie betekent bijvoorbeeld een verandering in informatiestromen, een andere structuur van de keten of een hogere mate van samenwerking tussen partijen.

Kanalen

Kanalen zijn de plekken waar producten en diensten aan afnemers worden aangeboden. Innovatie binnen deze dimensie ontstaat door nieuwe kanalen toe te voegen of bestaande kanalen op een creatievere manier te gebruiken.

Netwerk

Elke onderneming maakt deel uit van een netwerk met klanten, leveranciers en andere partijen zoals banken en brancheorganisaties. Door samen te werken binnen dit netwerk kan de onderneming haar toegevoegde waarde vergroten voor alle betrokken partijen. Dit geldt niet alleen voor klanten, maar ook voor bijvoorbeeld leveranciers en brancheorganisaties.

Merk

Een merk bestaat uit symbolen, namen en kleuren waarmee een onderneming haar belofte communiceert aan afnemers. Het inzetten van een merknaam buiten het oorspronkelijke doel kan leiden tot een uitbreiding van de activiteiten die de onderneming op de markt aanbiedt.

Resultaat van het model

Door gebruik te maken van de innovatieradar kan de onderneming een meer gebalanceerde innovatiecyclus opzetten. Hierdoor ontstaat meer toegevoegde waarde voor afnemers en kan de onderneming zich beter onderscheiden van concurrenten. Innovatie wordt daarmee geen losse activiteit meer, maar een structurele en strategische aanpak binnen de organisatie.

Aandachtsgebieden innovatieradar

De innovatieradar vraagt om een portfolio aanpak. Dit betekent dat alle producten en diensten worden beoordeeld aan de hand van alle dimensies. Dit kost veel tijd en vraagt een grote inzet. Omdat de dimensies alle onderdelen van de organisatie raken, moeten niet alleen medewerkers worden betrokken, maar ook externe partners.

De uitdaging ligt niet in het proberen uit te blinken op alle dimensies tegelijk. Hoewel dit logisch lijkt, is excelleren op alle twaalf dimensies niet haalbaar in relatie tot inspanning, tijd en kosten.

Auteur: Sawhney, M. Wolcott, R., Arroniz. I.

Jaar ontwikkeld:  2006

Naam: Innovatieradar, de 12 dimensies van bedrijfsinnovatie

Literatuur

Sawhney, M., Wolcott, R., Arroniz, L., (2006), The 12 Different Ways for Companies to Innovate, MIT Sloan Management Review, Spring 2006, 47(3), pp. 75-81

Immelt, J. (2004), The innovation imperative, Robert S. Hatfield Fellow in Economic Education lecture at Cornell University, New York.

Horst, P. ter., (2006), Innovatief Ondernemen: Creëer je eigen toekomst!, Lectorale Rede, Avans Hogeschool, Breda