Kengetallen

Doel: Inzicht verschaffen in de status van de onderneming met betrekking tot het onderwerp van de kengetallen.

Achtergrond van het model

Een financiële analyse van een onderneming kan worden gemaakt met behulp van kengetallen.

Kengetallen zijn cijfers die de verhouding tussen bepaalde gegevens laten zien. Ze worden gebruikt om:

Gegevens van verschillende periodes met elkaar te vergelijken.
Gegevens van verschillende ondernemingen met elkaar te vergelijken.

Er zijn verschillende soorten kengetallen die samen een financiële analyse mogelijk maken.

Liquiditeitskengetallen geven aan of een onderneming op korte termijn kan betalen.
Solvabiliteitskengetallen geven aan of een onderneming bij liquidatie kan betalen.
Rentabiliteitskengetallen geven inzicht in de winstgevendheid.
Activiteitskengetallen geven informatie over de activiteiten binnen de onderneming.

Toepassing kengetallen

1. Liquiditeitskengetallen

Een onderneming is liquide wanneer zij haar schulden op tijd kan betalen. De vlottende activa en de liquide middelen moeten samen voldoende zijn om het vreemd vermogen op korte termijn te kunnen voldoen. Om de liquiditeit te bepalen worden drie kengetallen gebruikt.

• Current ratio
• Quick ratio
• Nettowerkkapitaal

De current ratio is de verhouding tussen de vlottende activa en het vreemd vermogen op korte termijn. Wanneer een onderneming failliet gaat, worden voorraden vaak verkocht tegen een lagere waarde dan de boekwaarde. Daarom moet de current ratio minimaal 2,0 zijn.

De quick ratio werkt op dezelfde manier als de current ratio, maar zonder de voorraden. Daarom moet de quick ratio minimaal 1,0 zijn.

Het nettowerkkapitaal bestaat uit de direct beschikbare middelen, zoals kas, bank en giro, die nodig zijn om de activiteiten van de onderneming uit te voeren.

Een liquiditeitsbegroting wordt berekend met de volgende formule:

Betalingsmiddelen + ontvangsten – uitgaven = overschot of tekort

2. Solvabiliteitskengetallen

Solvabiliteit geeft aan in hoeverre een onderneming in staat is al haar schulden terug te betalen. De solvabiliteitskengetallen tonen de verhouding tussen het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het totale vermogen.

Voor solvabiliteit bestaan geen vaste normen, maar er worden wel vuistregels gebruikt.

Het eigen vermogen moet minimaal 20 procent van het totale vermogen bedragen.
De rentabiliteitsvooruitzichten moeten voldoende hoog zijn. Het solvabiliteitsratio ligt bij voorkeur tussen 25 procent en 50 procent.
Wanneer het getal 1,0 is, is het eigen vermogen even groot als het vreemd vermogen.
Wanneer het getal 1,0 is, is de activa voor de helft gefinancierd met eigen vermogen.

3. Rentabiliteitskengetallen

Een belangrijke vraag voor een onderneming is of haar activiteiten winst opleveren. Dit wordt bepaald met rentabiliteitskengetallen. Twee kengetallen zijn hierbij van belang.

De rentabiliteit van het totale vermogen.
De rentabiliteit van het eigen vermogen.

Winstmarge

De winstmarge geeft de verhouding weer tussen de behaalde winst en de omzet. De winst is het verschil tussen de omzet en de bijbehorende kosten en is te vinden in de winst en verliesrekening.

De brutowinstmarge wordt berekend met de formule:

Brutowinstmarge = (winst voor interest en belasting / omzet) × 100 procent

De nettowinstmarge wordt berekend met de formule:

Nettowinstmarge = (nettowinst / omzet) × 100 procent

Rentabiliteit van het totale vermogen

De rentabiliteit van het totale vermogen laat zien wat het totale vermogen, zowel eigen als vreemd vermogen, heeft opgeleverd. Voor belasting wordt dit berekend met:

Rentabiliteit van het totale vermogen = (winst voor interest en belasting / totaal vermogen) × 100 procent

Dit kengetal wordt vaak gebruikt om het beleid van de leiding in het verleden te beoordelen.

Rentabiliteit van het eigen vermogen

De rentabiliteit van het eigen vermogen geeft aan hoe winstgevend het eigen vermogen is na aftrek van interest. Na belasting wordt dit berekend met:

Rentabiliteit van het eigen vermogen = (nettowinst / eigen vermogen) × 100 procent

De rentabiliteit van het totale en het eigen vermogen kan zowel voor als na belasting worden berekend. Een goede vergelijking is alleen mogelijk wanneer beide op dezelfde manier zijn berekend. Aandeelhouders kunnen de rentabiliteit van het eigen vermogen vergelijken met het rendement dat zij buiten de onderneming zouden kunnen behalen.

Naast deze kengetallen bestaan er ook activiteitskengetallen. Deze geven aan hoe doelmatig en effectief de onderneming haar bezittingen gebruikt.

Omloopsnelheid van de totale activa = omzet / totale activa
Omloopsnelheid van de vaste activa = omzet / vaste activa
Omlooptijd van de voorraad in dagen = (waarde voorraad / kostprijs van de omzet) × 365
Omlooptijd van de debiteuren in dagen = (debiteuren / omzet op rekening) × 365
Omlooptijd van de crediteuren in dagen = (crediteuren / inkopen op rekening) × 365

Resultaat van het model

Met behulp van kengetallen kan op basis van de balans en de winst en verliesrekening snel een financiële analyse van de onderneming worden gemaakt. Hierdoor kan de onderneming haar prestaties vergelijken met andere ondernemingen en met de branche. Op basis hiervan kan het beleid worden aangepast om een betere marktpositie te bereiken.

Aandachtsgebieden kengetallen

Financiële kengetallen zijn alleen goed vergelijkbaar wanneer dezelfde boekhoudkundige afspraken en waarderingsgrondslagen worden gebruikt. Deze afspraken moeten ook over een langere periode gelijk blijven.

Kengetallen geven geen inzicht in de toekomst. Daarom mogen hier geen conclusies over toekomstige resultaten uit worden getrokken, omdat omstandigheden binnen en buiten de onderneming voortdurend veranderen.

Kengetallen kunnen op elk moment worden berekend. Bij ondernemingen met sterke seizoensinvloeden kan dit echter een vertekend beeld geven.

Auteur: In de praktijk ontwikkeld

Naam: Kengetallen

Literatuur

Welsh, G. (2005). Financiële kengetallen, Academic service

Vijn, R. M. Kengetallen, theorie en praktijk, Uitgeverij Kluwer B.V.