Kennismanagement

Doel: Het managen van de productiefactor kennis

Achtergrond

Elke onderneming kent vier productiefactoren om de gewenste resultaten te realiseren die zijn vastgelegd in de visie, missie en doelen. Deze factoren zijn arbeid, middelen, kapitaal en informatie. Het doel is om deze factoren zo te gebruiken dat de doelen van de onderneming worden nagestreefd.

Het verzamelen van gegevens is tegenwoordig geen probleem meer. Er is juist sprake van een grote hoeveelheid gegevens. De uitdaging is om uit deze hoeveelheid de juiste gegevens te selecteren die kunnen worden omgezet in kennis. Met behulp van de kenniswaardeketen van Weggeman kan deze kennis worden gedeeld, zodat zij betekenis krijgt voor iedereen en op de juiste manier wordt gebruikt.

Er zijn verschillende invalshoeken van waaruit kennismanagement kan worden bekeken. Deze invalshoeken zijn:

Bedrijfsmatige invalshoek.
Verbetering van bedrijfsprocessen als taak van het management.

Beleidsmatige invalshoek.
Het creëren van optimale omstandigheden waarin kenniswerkers kunnen functioneren.

Strategische invalshoek.
Het inrichten van kennisverwerving als strategie van de onderneming.

Bestuurlijke invalshoek.
Het aanpakken van bureaucratische structuren om door kennis flexibeler samen te werken.

De kenniswaardeketen van Weggeman gaat uit van de bedrijfsmatige invalshoek. Weggeman definieert kennis als een persoonlijk vermogen dat iemand in staat stelt een bepaalde taak uit te voeren. Dit persoonlijke vermogen bestaat uit twee onderdelen. De harde kant bestaat uit informatie. De zachte kant bestaat uit ervaring, vaardigheden en attituden.

Op basis van deze onderdelen heeft Weggeman de volgende formule opgesteld:

Kennis = Informatie × Ervaring + Vaardigheden + Attituden (K = I × EVA)

Toepassing kennismanagement

De kenniswaardeketen bestaat uit een aantal processen die achter elkaar worden doorlopen om beschikbare kennis in te zetten voor het realiseren van de doelen van de onderneming. Deze doelen zijn vastgelegd in de missie, visie, doelen en strategie van de onderneming.

Vaststellen

De eerste stap in de kenniswaardeketen is het vaststellen van de aanwezige kennis. Dit betekent dat wordt bekeken over welke kennis de onderneming en haar medewerkers beschikken. Het vastleggen van ervaring, vaardigheden en attituden in competentieprofielen is hierbij een belangrijk onderdeel.

Inventariseren

De tweede stap is het inventariseren van de kennis die nodig is om de doelen van de onderneming te realiseren. Deze kennis wordt op dezelfde manier vastgelegd als in de eerste stap, zodat kan worden vastgesteld of alle benodigde kennis aanwezig is of dat er kennis ontbreekt.

Kennis ontwikkelen of acquireren

Wanneer duidelijk is welke kennis ontbreekt, moet de onderneming bepalen hoe deze kennis wordt verkregen. De onderneming kan ervoor kiezen om medewerkers verder op te leiden, zodat zij deze kennis ontwikkelen. Een andere mogelijkheid is het aantrekken van nieuwe medewerkers die al over deze kennis beschikken.

Kennis verspreiden

Bij het verspreiden van kennis worden medewerkers ingezet op de plekken waar kennis ontbreekt. Deze medewerkers dragen hun kennis over aan collega’s, zodat ook zij beschikken over de kennis die nodig is om hun werkzaamheden goed uit te voeren.

Kennis toepassen

Wanneer medewerkers beschikken over de juiste kennis voor het proces waarvoor zij verantwoordelijk zijn, zetten zij deze kennis in om dit proces zo goed en efficiënt mogelijk uit te voeren.

Kennis evalueren

Elk proces levert een bepaald resultaat op. Dit resultaat is vooraf vastgesteld, maar tijdens de uitvoering kunnen afwijkingen ontstaan. Daarom moet de onderneming beoordelen of er voldoende kennis aanwezig is om tijdens het proces bij te sturen wanneer dat nodig is.

Bij elke stap in de kenniswaardeketen kan nieuwe kennis ontstaan. Het is daarom belangrijk om deze kennis steeds terug te koppelen naar de bestaande kennis, zodat deze actueel blijft. Het uiteindelijke resultaat van de kenniswaardeketen is het realiseren van de visie, missie en doelen van de onderneming.

Resultaat van het model

Doordat medewerkers beschikken over de juiste kennis, kan het productieproces efficiënter en effectiever verlopen. Met kennis wordt hierbij bedoeld dat medewerkers niet alleen beschikken over ervaring en vaardigheden, maar ook over de juiste attitude om de processen binnen de onderneming goed te laten verlopen.

Aandachtsgebieden kennismanagement

Bij de invoering van kennismanagement wordt vaak onderschat wat dit vraagt van de organisatie. Alleen het vastleggen van kennis heeft weinig waarde. Het is belangrijk dat het denken van medewerkers verandert. Het uitgangspunt kennis is macht moet worden vervangen door kennis delen is kracht. Kennismanagement raakt de hele onderneming. Daarom is het verstandig om vooraf goed na te denken over hoe kennismanagement succesvol kan worden ingevoerd.

Auteur: M. Weggeman

Jaar ontwikkeld: 1997

Ook bekend als: Kenniswaardeketen

Literatuur

Kennismanagement: De Praktijk; Weggeman,M.C.D.P. Prof. Dr. Ir.; Scriptum; ISBN-13: 9789055941803 / ISBN-10: 9055941808

Krachtig kennismanagement; Noordegraaf, M. Dr.; Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties; 2001