Kernkwadranten

Doel: Hogere persoonlijke effectiviteit

Achtergrond van het model

Iedereen heeft van nature sterke en minder sterke kanten. De sterke kanten helpen om prettig met anderen om te gaan en werkzaamheden op het werk goed uit te voeren. Dit zorgt vaak voor plezier in werk en privé. De minder sterke kanten kunnen soms in de weg zitten, waardoor dingen minder goed verlopen.

Met het kernkwadrant kunnen zowel de sterke als de minder sterke kanten beter worden begrepen. Veel mensen ervaren de logica van het kernkwadrant als verhelderend. Men ziet dat een valkuil vaak voortkomt uit een kracht en dat er geleerd kan worden van mensen aan wie men zich ergert. De kwaliteit van de één kan de uitdaging van de ander versterken. Met behulp van het kernkwadrant ontstaat inzicht in gedrag en de achterliggende oorzaken. Minder sterke kanten worden gezien als een vervorming van sterke kanten. Dit maakt het makkelijker om deze kanten te accepteren en eraan te werken.

Toepassing kernkwadranten

Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die tot de kern van een persoon behoren. Voorbeelden hiervan zijn daadkracht, zorgzaamheid, zorgvuldigheid, moed, enthousiasme, behulpzaamheid, ontvankelijkheid, tact, ordelijkheid, invoelingsvermogen en flexibiliteit. Een kernkwaliteit is altijd aanwezig als potentieel. Het verschil tussen kwaliteiten en vaardigheden is dat kwaliteiten van binnenuit komen en vaardigheden van buitenaf worden aangeleerd. Vaardigheden zijn aan te leren, terwijl kwaliteiten verder ontwikkeld kunnen worden.

Elke kernkwaliteit heeft ook een schaduwkant, die vervorming of valkuil wordt genoemd. De vervorming is geen tegenovergestelde van de kernkwaliteit, maar een teveel ervan. De kwaliteit slaat dan door. Succesvol gebruik van een kwaliteit kan leiden tot overmatig gebruik, waardoor deze kwaliteit een zwak punt wordt. Daadkracht kan bijvoorbeeld veranderen in drammerigheid. Zorgzaamheid kan omslaan in betutteling. Betrokkenheid kan veranderen in opdringerigheid of bezetenheid. Gevoeligheid kan omslaan in sentimentaliteit.

Tegenover de valkuil staat de uitdaging. De uitdaging helpt om de kernkwaliteit in balans te houden. De uitdaging is de positief tegenovergestelde kwaliteit van de valkuil. Deze vormt een realistisch tegenwicht. Zo is bij zorgzaamheid de valkuil betutteling en de uitdaging loslaten. Bij de kwaliteit moed is de valkuil roekeloosheid en de uitdaging behoedzaamheid.

Naast kwaliteit, valkuil en uitdaging is er een vierde aspect, de allergie. Mensen reageren vaak sterk wanneer anderen een groot beroep doen op hun uitdaging. De uitdaging blijft namelijk iets dat moeite kost. Iemand die erg ordelijk is, kan als uitdaging souplesse hebben. Wanneer een ander hier te veel op aandringt, kan dit leiden tot stress en een allergische reactie. Dit kan zich uiten in boosheid, terugtrekking of apathie. Minachting is vaak kenmerkend voor situaties waarin iemand met zijn allergie wordt geconfronteerd. Dit ontstaat omdat de ander tekortschiet op een punt waar men zelf juist sterk in is.

Voor iedereen kunnen kernkwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën in kaart worden gebracht. Dit wordt meestal weergegeven in een figuur, het kernkwadrant. In een kernkwadrant wordt de samenhang zichtbaar tussen deze vier elementen. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vormen samen een logisch geheel. Met behulp van het kernkwadrant kan iemand snel inzicht krijgen in zijn eigen kenmerken. Dit inzicht helpt om spanningen en conflicten eerder te herkennen. Wanneer iemand zijn kernkwaliteiten kan inzetten in het werk, zal hij zich beter voelen en met minder inspanning betere resultaten behalen.

Voorbeelden van kernkwadranten zijn:

Het is mogelijk om op verschillende manieren met een kernkwadrant te werken. Men kan beginnen bij de sterke punten en deze uitwerken via valkuil, uitdaging en allergie. Men kan ook starten bij de uitdaging en terugredeneren naar de kwaliteit. Daarnaast kunnen vrienden, familie of collega’s worden gevraagd naar waargenomen valkuilen. Vanuit deze valkuilen kan worden teruggewerkt naar de bijbehorende kwaliteit en vervolgens naar uitdaging en allergie.

Kernkwadranten kunnen worden gebruikt voor zelfonderzoek, zoals bij het maken van een persoonlijke swot analyse. Ze zijn ook bruikbaar bij het analyseren van conflicten, de voorbereiding van een conflicthanteringsgesprek, een functioneringsgesprek of het opstellen van een persoonlijk ontwikkelingsplan.

Resultaat van het model

Het kernkwadrant is een hulpmiddel voor persoonlijke ontwikkeling. Met behulp van kernkwadranten kunnen strategieën worden ontwikkeld om met lastige situaties om te gaan. Wanneer iemand wordt geconfronteerd met zijn allergieën, kan verstarring optreden. Door het inzicht uit dit model kunnen dergelijke situaties beter worden herkend en aangepakt. De allergie geeft ook zicht op de onderliggende kwaliteit, waardoor meer begrip en waardering voor de ander kan ontstaan.

Daarnaast ontstaat inzicht in het mechanisme waarbij allergieën elkaar versterken. Wanneer iemand zijn eigen allergie tegenkomt, is de kans groot dat hij in zijn valkuil terechtkomt. Dit versterkt weer de allergie van de ander. Deze dynamiek komt in veel projecten voor. De situatie kan worden doorbroken door te reageren vanuit een kernkwaliteit en de bijbehorende uitdaging. Deze combinatie is het meest effectief. Op die manier kan een lastige situatie worden omgezet in een constructief gesprek.

Aandachtsgebieden kernkwadranten

Er bestaan veel verschillende kernkwaliteiten. Daarnaast geeft iedere persoon een eigen invulling aan kernkwaliteiten, valkuilen en allergieën. Hierdoor is het moeilijk om deze objectief en meetbaar vast te leggen. Het blijft vaak bij het benoemen van overeenkomsten en tegenstellingen.

Bij het werken met kernkwaliteiten ontstaat soms te veel aandacht voor wat niet goed gaat, in plaats van voor het versterken van wat al goed gaat. Ook blijkt de stap van inzicht naar daadwerkelijke verandering voor veel mensen groot. Hierdoor blijft het kernkwadrantenmodel soms statisch, terwijl het juist bedoeld is als een dynamisch hulpmiddel voor persoonlijke ontwikkeling.

Auteur:  D. Ofman

Jaar ontwikkeld: 1994

Naam: Kernkwaliteiten en kernkwadranten

Literatuur

Ofman, D., Kwaliteit en bezieling in organisaties, Kosmos/Z&K Uitgevers Bv

Gerrickens, P. (2000). Kwaliteiten, een verfrissende kijk op eigen-aardigheden. Uitgeverij Gerrickens.

Verhagen, H. (2005). Kijken naar jezelf, werken aan jezelf. Een verzameling van praktische modellen en hulpmiddelen voor persoonlijke ontwikkeling. Reed Business Information.