Klantordeontkoppelpunt

Doel: Optimaliseren van de fysieke goederenstroom door de onderneming.

Achtergrond van het model

Ondernemingen willen producten zo goedkoop en zo snel mogelijk produceren. Om het productieproces van grondstoffen of halffabricaten tot eindproducten efficiënt te laten verlopen, worden werkvloeren in fabrieken zo goed mogelijk ingericht. Bij deze inrichting wordt rekening gehouden met de plaats van machines en de tussenliggende voorraadpunten. Deze opstelling wordt de logistieke grondvorm genoemd.

Het is ideaal wanneer producten zoveel mogelijk achter elkaar kunnen worden geproduceerd. Hierdoor dalen de kosten per product door schaalvoordelen. Dit vraagt om standaardproducten die in grote aantallen worden gemaakt.

Door toenemende eisen van afnemers wordt het steeds lastiger om grote aantallen standaardproducten te produceren. Produceren op specificatie van klanten zorgt voor meer omstellingen van machines, andere grondstoffen of een andere afwerking van producten. Hoe eerder in het productie of distributieproces deze klantspecificatie plaatsvindt, hoe hoger de kosten worden.

Het punt waar een standaardproduct overgaat in een klantspecifiek product wordt het klantorderontkoppelingspunt genoemd, afgekort als koop. Om een goede afweging te maken tussen kosten en klantwensen zijn deze ontkoppelpunten vastgelegd in het model.

Toepassing klantorderontkoppelpunt

Er zijn vijf verschillende klantorderontkoppelpunten. Dit zijn de voorraadpunten één tot en met vijf, die hieronder worden toegelicht.

Produceren en zenden op voorraad

Producten worden geproduceerd als standaardproducten zonder klantspecifieke aanpassingen. De producten worden verzonden en opgeslagen in magazijnen en warehouses van retailers dicht bij de afnemers. De opslag vindt dus lokaal plaats.

Produceren op voorraad

Ook hier worden producten niet klantspecifiek geproduceerd. De eindproducten worden opgeslagen in een centraal magazijn aan het einde van de productielijn. Van daaruit worden zij later verzonden naar de afnemers.

Assembleren op order

Producten waarvan inkoop, productie, assemblage en levering langer duren dan de gewenste levertijd, worden op voorraad gehouden. Wanneer deze stappen binnen de gewenste levertijd passen, worden onderdelen pas besteld nadat de order is ontvangen.

Maken op order

Grondstoffen en hulpmaterialen worden op voorraad gehouden. De productie start pas nadat een order is ontvangen. Vrijwel elke order is klantspecifiek, tenzij de levertijd het mogelijk maakt om orders van verschillende klanten te combineren met dezelfde specificaties.

Inkopen en maken op order

In dit geval wordt geen voorraad aangehouden. Grondstoffen en hulpmaterialen worden pas besteld nadat de klantorder is geplaatst.

Producten die vóór het koop zijn geproduceerd, brengen een voorraadrisico met zich mee. Deze producten zijn al gemaakt, maar nog niet verkocht. Producten die na het koop worden geproduceerd, kennen een levertijdrisico. Deze kunnen mogelijk te laat bij de klant aankomen.

Om de juiste plaats van het koop te bepalen, worden de volgende stappen doorlopen.

Benoem product markt combinaties

Het uitvoeren van een volledige analyse per product is vaak te tijdrovend en kostbaar. Daarom wordt gewerkt met product markt combinaties. Dit zijn groepen vergelijkbare producten die op dezelfde markt worden verkocht. Door deze indeling wordt de analyse overzichtelijker en goedkoper.

Breng de goederen en informatiestroom in kaart

Per productlijn of product markt combinatie worden de bewerkingen en voorraadpunten in kaart gebracht. Per bewerking en voorraadpunt wordt de benodigde tijd vastgelegd. Ook transport van en naar voorraadpunten wordt meegenomen.

Bepaal koop en levertijd

Per product markt combinatie wordt vastgesteld waar het punt ligt waarop het product verandert van standaard naar klantspecifiek. Dit is het koop. Daarna wordt bepaald wat de levertijd is vanaf het koop tot aan de klant.

Analyseer en bepaal verbeterpunten

De processen vóór en na het koop worden geanalyseerd om te bepalen waar verbeteringen mogelijk zijn in de doorlooptijd. Dit gebeurt zowel voor de fysieke goederenstroom als voor de informatiestroom. Alle betrokken procesverantwoordelijken nemen hieraan deel.

Bevoegdheden

Er wordt vastgelegd wie bevoegd is om beslissingen te nemen over de inrichting en plaats van het koop.

Resultaat van het model

Een juiste toepassing van dit model levert voordelen op verschillende gebieden op.

• De onderneming krijgt meer grip op het productieproces en de kosten.
• Spoedorders ontstaan alleen nog door verkoopbeslissingen en niet door planningsproblemen.
• Wachttijden tussen bewerkingen kunnen worden verkort, wat leidt tot een kortere doorlooptijd.
• Voorraadniveaus, inclusief tussenvoorraden, nemen af.
• Levertijden worden korter.
• De leverbetrouwbaarheid neemt toe.
• De kosten dalen.

Aandachtsgebieden klantorderontkoppelpunt

Het verplaatsen of aanpassen van het klantorderontkoppelpunt heeft grote gevolgen voor de hele onderneming. Denk hierbij aan veranderingen in levertijden, doorlooptijden, kosten, prijzen, machine-inrichting en voorraadniveaus van grondstoffen en eindproducten. Het is daarom verstandig dat het management dit als een project aanpakt, waarbij alle betrokken afdelingen en medewerkers worden meegenomen.

Auteur: SJ. Hoekstra en J.H.J.M Romme

Jaar ontwikkeld: 1985 (herzien)

Literatuur

S.J. Hoekstra en J.H.J.M Romme(1985), Op weg naar integrale logistieke structuren (herziene druk) Kluwer bedrijfswetenschappen, Deventer, ISBN 9789026718663.

H.M. Visser en Ad van Goor (1994), Werken met logistiek, Wolters-Noordhoff B.V., Groningen, ISBN 9789020732238.