Model 21e Eeuws Vaardigheden

Doel: Voorbereiden op de toekomst

Achtergrond van het model

In de 21ste eeuw worden vaardigheden van mensen steeds belangrijker om goed te kunnen functioneren in de samenleving. Technologische ontwikkelingen, informatisering en globalisering spelen hierin een grote rol. Deze vaardigheden worden al op de basisschool ontwikkeld. Het duurt echter vaak jaren voordat deze vaardigheden volledig tot hun recht komen in het werkveld. Daarom is het belangrijk om deze 21ste eeuw vaardigheden ook bij volwassenen onder de aandacht te brengen.

De ontwikkeling naar een wereldwijde economie zorgt ervoor dat we afhankelijker worden van ontwikkelingen buiten Nederland. Klimaatvraagstukken en andere wereldwijde problemen vragen om gezamenlijke oplossingen. Dit betekent dat mensen moeten kunnen samenwerken in internationale netwerken. Daarnaast neemt individualisering toe. Hierdoor moeten mensen steeds vaker zelf keuzes maken over hun persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Toepassing Model 21e-eeuwse vaardigheden

Vaardigheden binnen de 21ste eeuw worden gezien als een combinatie van kennis, het kunnen uitvoeren van handelingen en de juiste houding. Bijvoorbeeld iemand die zegt niet boos te zijn, maar dit met een boze stem en gezichtsuitdrukking laat zien. Vaardigheden ontwikkelen betekent dat iemand kennis opdoet en deze toepast in de praktijk, of juist leert door te doen en daarna theorie toevoegt.

Creatief denken

Creatief denken gaat over het vermogen om nieuwe en bruikbare ideeën te bedenken voor bestaande problemen. Dit vraagt om buiten bestaande kaders te kunnen denken, het kennen en toepassen van creatieve technieken, het durven nemen van verantwoorde risico’s en het zien van nieuwe verbanden. Fouten worden gezien als leermomenten. De oplossing moet passen bij de situatie waarin deze wordt toegepast. Een stimulerende omgeving waarin ruimte is om te ontdekken bevordert creatief denken.

Probleem oplossen

Probleemoplossend vermogen betekent dat iemand problemen kan herkennen en aanpakken. Dit bestaat uit het signaleren, analyseren en interpreteren van een probleem, het toepassen van strategieën, het kiezen uit meerdere oplossingen en het herkennen van patronen en modellen. Het kunnen onderbouwen van een oplossing is hierbij belangrijk. Het proces dat leidt tot de oplossing is vaak belangrijker dan de oplossing zelf. Het probleem moet duidelijk zijn binnen de juiste context en wordt opgelost met behulp van kennis en vaardigheden.

Computational thinking

Computational thinking is het vermogen om problemen zo te formuleren dat ze met behulp van computertechnologie opgelost kunnen worden. Dit bestaat uit het formuleren van het probleem, het organiseren, analyseren en weergeven van gegevens. Deze denkprocessen ondersteunen het oplossen van vraagstukken met behulp van ICT-middelen en technologie.

Informatievaardigheden

Informatievaardigheden gaan over het kunnen zoeken, analyseren en beoordelen van informatie, vooral uit digitale bronnen. Het gaat om kritisch en systematisch zoeken, selecteren, verwerken, gebruiken en correct verwijzen naar informatie. De informatie moet beoordeeld kunnen worden op betrouwbaarheid en bruikbaarheid.

ICT-basisvaardigheden

ICT-basisvaardigheden zijn nodig om computers en netwerken te begrijpen en te gebruiken. Dit betekent dat iemand moet kunnen omgaan met verschillende technologieën en moet weten wat de mogelijkheden en beperkingen daarvan zijn. Met computers worden hier alle apparaten bedoeld die gegevens verwerken en presenteren, zoals smartphones, tablets en andere digitale systemen.

Mediawijsheid

De veranderingen in media hebben grote invloed op hoe mensen deelnemen aan de samenleving. Media bestaan steeds vaker uit informatie, context en kennisoverdracht. Mediawijsheid betekent dat mensen beschikken over kennis, vaardigheden en een houding om bewust, kritisch en actief met media om te gaan. Dit is nodig in een voortdurend veranderende en door media beïnvloede omgeving.

Communiceren

Communiceren gaat over het overbrengen en ontvangen van boodschappen tussen zender en ontvanger. Door de grote hoeveelheid informatie en communicatiemiddelen is het belangrijk dat boodschappen duidelijk en doelgericht zijn. Dit geldt voor spreken en luisteren, maar ook voor het herkennen van de kern van een boodschap. Communicatie vindt plaats in verschillende situaties zoals gesprekken, presentaties en debatten. Daarbij is inzicht nodig in hoe ICT kan helpen bij effectieve communicatie via teksten, video’s en animaties.

Samenwerken

Samenwerken betekent gezamenlijk werken aan een vooraf vastgesteld doel. Hierbij helpen mensen elkaar door verschillende rollen te herkennen en op zich te nemen. Hulp vragen, hulp geven en hulp ontvangen zijn belangrijke onderdelen, net als een open en positieve houding. Vooral in een multiculturele samenleving zijn deze vaardigheden belangrijk. Effectieve communicatie, kunnen functioneren in diverse groepen, onderhandelen en afspraken maken vormen de basis voor goede samenwerking.

Sociale en culturele vaardigheden

Sociale en culturele vaardigheden zijn belangrijk om te kunnen werken, leven en leren met mensen van verschillende achtergronden. Dit betekent respect tonen voor andere opvattingen, gedragingen en culturen. Het herkennen van verschillende sociale en culturele gedragscodes en het tonen van interesse en inlevingsvermogen spelen hierbij een rol. Daarnaast is het belangrijk om eigen gevoelens te herkennen en op een constructieve manier te uiten. Mensen moeten zich bewust zijn van hun eigen verantwoordelijkheid binnen de samenleving.

Zelfregulering

Zelfregulering houdt in dat iemand doelgericht en passend gedrag kan laten zien afhankelijk van de situatie. Dit betekent realistische doelen stellen, prioriteiten bepalen, het eigen handelen volgen en evalueren, reflecteren op het proces en feedback geven aan zichzelf. Ook inzicht in eigen competenties en ontwikkeling is belangrijk, net als verantwoordelijkheid nemen voor keuzes en het begrijpen van de gevolgen daarvan.

Kritisch denken

Kritisch denken betekent dat iemand een eigen en goed onderbouwde mening kan vormen. Dit bestaat uit het interpreteren, analyseren en combineren van informatie, logisch redeneren en helder formuleren. Ook het stellen van goede vragen, het herkennen van ontbrekende informatie, openstaan voor andere meningen en kritisch reflecteren op het eigen handelen horen hierbij.

Resultaat van het model

De toekomst vraagt van mensen een andere houding en manier van reageren op maatschappelijke ontwikkelingen. Actief en kritisch deelnemen aan de samenleving is noodzakelijk. Steeds meer informatie wordt digitaal aangeboden. Het kunnen omgaan met deze informatie en technologie wordt steeds belangrijker om te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Basis ICT-vaardigheden zijn daarom essentieel. Veel ontwikkelingen, zoals robotica, zijn hier een voorbeeld van. Door te focussen op de 21ste eeuw vaardigheden kunnen mensen zich beter voorbereiden op deze veranderende toekomst.

Aandachtsgebieden Model 21e-eeuwse vaardigheden

De 21ste eeuw vaardigheden zijn relatief nieuw en worden nog steeds verder ontwikkeld. Dit betekent dat aandacht voor deze vaardigheden ook vraagt om het blijven volgen van nieuwe inzichten. Inmiddels zijn er meerdere modellen ontwikkeld voor deze vaardigheden, waaronder:

• P21 (Partnership for 21st Century Skills)
• EnGauge
• ATCS of KSAVE-model
• NETS (National Educational Technology Standards)
• NAEP (Technological Literacy Framework for the National Assessment of Educational Progress)

Auteur: Joke Voogt Petra Fisser

Jaar ontwikkeld: 2016

Ook bekend als: 21st century skills, Sleutelvaardighedsen, Soft skills, Vakoverstijgende competenties, life long learning competencies, Key skills, Advanced skills