Organisatieklimaatindex

Doel: Cultuur van de onderneming in kaart brengen

Achtergrond van het model

Organisatieklimaat is niet hetzelfde als organisatiecultuur. Organisatieklimaat gaat over hoe medewerkers de organisatie en de werkomgeving ervaren. Het beschrijft hoe organisatiekenmerken worden beleefd. Cultuur heeft te maken met de gedeelde aannames, waarden en normen binnen een groep, zoals een team.

Het organisatieklimaat is belangrijk voor hoe medewerkers hun werk beleven. Wanneer het klimaat niet aansluit bij de medewerker, kan het gevoel ontstaan dat iemand er niet thuishoort. Dit wordt vaak omschreven als “de chemie past niet”. Dit gevoel ontstaat wanneer de kenmerken van de organisatie niet overeenkomen met de kenmerken en verwachtingen van de medewerker.

Toepassing Organisatieklimaatindex

Het organisatieklimaat wordt beschreven aan de hand van twee dimensies. Elke dimensie bestaat uit twee tegenovergestelde waarden.

De eerste dimensie gaat over de gerichtheid op individuen in de organisatie versus gerichtheid op de organisatie als geheel.
De tweede dimensie gaat over gerichtheid op flexibiliteit versus gerichtheid op beheersing. De combinatie van deze twee dimensies leidt tot vier typen organisatieklimaat.

1. Ondersteuning

De schaal ondersteuning staat linksboven in het model. Deze schaal gaat over hoe organisatieleden elkaar en de leiding ervaren. De uitkomst laat zien in welke mate medewerkers elkaar vertrouwen, helpen en respecteren en of zij zich prettig voelen binnen de organisatie.

2. Respect voor de regels

Linksonder in het model staat de schaal respect voor de regels. De uitkomst op deze schaal laat zien in hoeverre medewerkers ervaren dat er duidelijke functieomschrijvingen zijn, controle is op de kwaliteit en hoeveelheid werk en dat er stabiliteit en continuïteit in de organisatie aanwezig is.

3. Doelgerichtheid en informatiedoorstroming

Rechtsonder staat de schaal doelgerichtheid en informatiedoorstroming. Deze schaal gaat over hoe doelmatig informatie binnen de organisatie wordt gedeeld. Het betreft de mate waarin medewerkers duidelijkheid ervaren over hun taken en hoe goed de afstemming tussen verschillende werkzaamheden is.

4. Innovatie

Rechtsboven in het model staat de schaal innovatie. Hierbij gaat het om de mate waarin medewerkers verbeteringen en vernieuwing ervaren binnen de organisatie. Dit kan blijken uit het volgen van opleidingen, het tonen van creativiteit, een brede interesse, het gebruik van nieuwe inzichten en het inspelen op veranderingen in de omgeving.

Het invullen van de organisatieklimaatindex gebeurt aan de hand van 40 vragen. De antwoorden worden via een vertaaltabel omgezet naar de assen van het model.

Op deze manier wordt zichtbaar waar de focus van de onderneming ligt. Dit helpt het management en de medewerkers om gericht te sturen op het gewenste organisatieklimaat.

Resultaat van het model

Het resultaat van deze analyse is een model dat inzicht geeft in de organisatiekenmerken die het organisatieklimaat bepalen. De onderneming krijgt hiermee een duidelijk beeld van waar de nadruk ligt en welke processen extra aandacht of budget kunnen krijgen.

Aandachtsgebieden Organisatieklimaatindex

Bij het vaststellen van de cultuur of het klimaat van een onderneming is geen sprake van goed of fout. De toegevoegde waarde van dit model is dat het inzicht geeft in welke organisatiekenmerken de nadruk ligt. Vaak is deze kennis al voldoende om beter met de organisatie om te gaan. Het veranderen van deze kenmerken vraagt om een ingrijpend veranderingsproces dat meerdere jaren kan duren.

Auteur: Prof. Dr. G. de Cock

Jaar ontwikkeld: 1986

Naam: VOKIPO

Literatuur

De Rooij, drs. B. J. (2001). Methodisch Adviseren.Uitgeverij H. Nelissen.