Two Factory Theory

Doel: Motivatie van medewerkers

Achtergrond van het model

Hoewel de theorie van Herzberg al ouder is, is deze nog steeds actueel. De oude manier van motiveren, ook wel KITA genoemd, past niet meer bij de huidige manier van leidinggeven. Managers zijn tegenwoordig meer coaches die de juiste voorwaarden creëren zodat medewerkers goed kunnen presteren.

Door plattere organisaties krijgen medewerkers meer verantwoordelijkheid en bevoegdheden. Het werk is complexer geworden en vraagt om hoger opgeleid personeel. Deze medewerkers worden niet gemotiveerd door druk of straf, maar door twee soorten factoren die Herzberg beschrijft: motiverende factoren en hygiënefactoren.

Toepassing Two Factor Theory

Medewerkers worden op twee manieren beïnvloed op het werk.

Motivatiefactoren
Dit zijn factoren die invloed hebben op werktevredenheid en persoonlijke groei. Deze factoren zorgen voor tevredenheid en werken op lange termijn motiverend.

Hygiënefactoren
Dit zijn factoren die, wanneer ze ontbreken, zorgen voor ontevredenheid. Het zijn kortetermijnfactoren die weinig invloed hebben op motivatie op lange termijn. Als deze factoren aanwezig zijn, voorkomt dit ontevredenheid, maar het zorgt niet automatisch voor tevredenheid.

Hygiënefactoren die leiden tot ontevredenheid zijn, in volgorde van belang:

1. Ondernemingsbeleid
2. Supervisie
3. Verhouding met directe leidinggevende
4. Werkomstandigheden
5. Salaris
6. Verhouding met collega’s

Motivatiefactoren die leiden tot tevredenheid zijn, in volgorde van belang:

1. Prestaties
2. Erkenning
3. Het werk zelf
4. Verantwoordelijkheid
5. Ontwikkeling
6. Groei

Om medewerkers te motiveren moeten eerst de oorzaken van ontevredenheid worden verminderd via de hygiënefactoren. Dit kan met beloningen of straffen. Deze vallen onder externe prikkels. Hierdoor worden medewerkers minder ontevreden, maar nog niet gemotiveerd.

Echte motivatie komt van binnenuit. Dit heet intrinsieke motivatie. Deze ontstaat door taakverrijking. Taakverrijking kan alleen via verticale verrijking en niet via horizontale verrijking.

Horizontale verrijking betekent dat iemand meer van hetzelfde werk moet doen, bijvoorbeeld meer dozen inpakken per dag.

Verticale verrijking betekent dat iemand meer verantwoordelijkheid, bevoegdheid of nieuwe taken krijgt. Dit verhoogt de intrinsieke motivatie (zie tabel).

Om deze maatregelen in te voeren kunnen de volgende stappen worden gevolgd.

1. Kies functies waarbij veranderingen niet te duur zijn, waar de motivatie laag is, waar hygiënefactoren veel kosten en waar motivatie tot hogere productiviteit kan leiden.
2. Benader deze functies met de overtuiging dat ze kunnen veranderen.
3. Maak een lijst met mogelijke verrijkingen.
4. Verwijder veranderingen die alleen over hygiënefactoren gaan.
5. Verwijder te algemene veranderingen zoals meer verantwoordelijkheid geven zonder concrete invulling.
6. Verwijder horizontale uitbreidingen.
7. Vermijd directe betrokkenheid van medewerkers bij het ontwerp van hun eigen verrijking.
8. Start met een gecontroleerde pilot.
9. Houd rekening met tijdelijke productiedaling aan het begin.

Resultaat van het model

Medewerkers zijn tegenwoordig zelfstandiger dan vroeger. Het is daarom belangrijk dat zij echt gemotiveerd zijn. Gemotiveerde medewerkers leveren betere prestaties. Dit geldt niet alleen voor productiviteit, maar ook voor het delen van kennis en ervaring. Managers kunnen zo beter de doelen van de organisatie realiseren.

Aandachtsgebieden Two Factor Theory

Er is kritiek geweest op Herzberg omdat zijn onderzoek gebaseerd was op een kleine groep. Later onderzoek met grotere groepen ondersteunt de theorie.

Taakverrijking is belangrijk voor motivatie. De organisatie moet wel nagaan of dit haalbaar is. De kosten kunnen hoog zijn en niet iedereen kan een functie met meer verantwoordelijkheid aan. Daarnaast moet de organisatie blijven werken aan haar eigen missie en visie en niet alleen aan persoonlijke doelen van medewerkers.

Auteur: F. Herzberg

Jaar ontwikkeld: 1959

Ook bekend als: Motivator-Hygiene Theory

Literatuur

Herzberg, Frederick, Mausner, B., and Snyderman, B. (1959), The Motivation to Work 2nd Ed. New York: John Wiley & Sons.

Herzberg,F., One more time: How do you motivate employees?, (2008), Harvard Business Review, ISBN 1422125998